domingo, 24 de xullo de 2016

Volvendo ao meu delirio infanticida...



            Sirva este guiño ao primeirísimo post que poboou estas páxinas virtuais como unha sorte de despedida de todas aquelas mentes lectoras apostrofadas ás que me dirixín durante estes tres anos. Foron moitas as nugae que me decidín a mostrar con máis ou menos complexos e/ou acertos pero son aínda máis as mediocridades que quedan fechadas baixo chave nun caixón do que xa nunca sairán. E alégrame que isto non quede finito.

            Un saúdo aos futuros navegantes do vasto océano de internet que darán con este intento de blog xa fosilizado. 

E graciñas aos navegantes pretéritos que recalaron nel.


mércores, 8 de xuño de 2016

Bodrios entrañables: “Armageddon”


         Os domingos son días raros. Non te ergues antes da 1 da tarde, empatas o almorzo co xantar, botas o día en pixama engulindo chocolate... Son días nos que te mimetizas con Bridget Jones mentres agardas un milagre: que algunha canle se digne en agasallarche unha boa película para non pensar moito no luns e pasar a tarde do xeito menos traumático posible. Ben, pois hai un par de domingos houbo a mesma merda de sempre en cada recuncho da caixa tonta, agás unha honrosa excepción...

          A mediados nos anos 90 Michael Bay revelouse coma o director de cine testosterónico rebenta-taquillas definitivo. Apadriñado por produtores sen verghonza bébedos de cartos coma Jerry Bruckheimer, este cineasta nado hai pouco máis de medio século en Los Angeles acuñou un persoalísimo estilo baseado nunha narrativa tan frenética que roza a epilepsia, estética videoclipeira, unha magnificencia audiovisual en todas as súas vertentes e un particular sentido do humor que oscila entre o tópico e o meta-referencial. Todo isto case sempre aderezado cun reparto de nomes ilustrísimos. Con esta efectiva e efectista fórmula, Bay arrasou con blockbusters de acción como Dous policías rebeldes (e a súa secuela), A roca, Pearl Harbor ou Transformers, podendo así presumir de limpar o cu co que dicían os críticos das súas películas mentres se bañaba en leitugas coa cara de Benjamin Franklin. Se é que Michael Bay non saíu no anuncio Think different de Apple porque non se consolidou a tempo. Pero antes de coroarse con esta aureola de “autor” (a que che dá facer non unha, senón CATRO películas sobre os xoghetes da túa infancia), este “artihta” presentou ao mundo a súa gran obra mestra, unha space opera apocalíptica de longa duración e orzamento estratosférico que, ollo, no seu día foi nomeada a catro Premios da Academia (en categorías menores, claro). Si, mias senhores, hoxe traemos á Cólquide cine “del güeno”, ghrandemente catastrófico pero altamente entrañable e, polo tanto, raiando nesa fina fronteira que separa o sublime do simplemente tolo. Hoxe falamos de Armageddon!


            Armageddon chegou ás pantallas no verán de 1998, data na que coincidiu co seu replicante “serio” Deep Impact, proxecto apadriñado polo mesmísimo Steven Spielberg co que competiu de forma despiadada tanto no seu proceso de rodaxe como no momento da súa estrea. Os dous filmes foron bombazos en todo o mundo e volveron poñer de moda en Hollywood unha morea de clichés vencellados ao cine de catástrofes e aventuras espaciais. A gran diferenza entre ambas radica nunha cuestión de ton: mentres Armageddon é absolutamente ghamberra e esaxerada nun plantexamento imposible que desenvolve sen ningún tipo de complexos, Deep Impact intenta ser máis rigorosa, humana e cientificamente verosímil sen renunciar á súa pertinente dose de espectáculo. Obxectivamente, Morgan Freeman foi o presidente dos Estados Unidos que mellor xestionou a apocalipse pero, que raio, a loucura hecatómbica de Michael Bay é moito máis divertida de ver!

            A peli comeza a 1000 e xa nunca descenderá desa velocidade. Como Michael Bay non é un cutre, non nos obriga a ler no prólogo (case todas as películas pre- e post-apocalípticas te empachan a texto copiando moi mal a Star Wars), senón que prefire ilustrarnos cun bonito plano do planeta Terra hai millóns de anos a piques de ser destruído por un asteroide coa voz dun narrador que nos pon en situación con moita cifra cantada en ton dramático (que se o impacto foi coma o de 10000 bombas nucleares, que se o Sol non atravesou a atmosfera nun milenio) e coa profecía final de que volverá suceder. Fantástico. Morte e destrución! Michael Bay e o co-guionista J.J. Abrams (si, o mesmo que espertou a Forza o ano pasado) saben o que nos gusta...


           Os seguintes dez minutos son coma se un Aaron Sorkin degradado e desprazado do star system dos guionistas tivese que escribirlle as pelis a Roland Emmerich. Diarrea verbal técnica e militar da que non entendes nin papa mentres unha choiva de meteoritos destrúe unha nave e un satélite no espazo e arrasa Manhattan botando abaixo iconas da cidade dos rañaceos coma o edificio Chrysler, a estación central e, si, tamén as Torres Xemelgas do World Trade Center. Bay márcase o seu particular 11-S mentres un taxista berra que Saddam Hussein está a bombardealos. Con dous collóns!


            Resulta que a choiva de meteoritos non era máis ca un aviso e, para ser unha película que bota as súas boas “pullitas” sobre a necesidade de seguir costeando con cartos públicos unha axencia espacial, non deixa á NASA en tan bo lugar, xa que o puñado de cerebros que traballan ás ordes de Dan Truman (Billy Bob Thornton) non conseguiron ver que se lles estaba acheghando un croiazo espacial máis ghrande que o ego de Santiago Calatrava. Só teñen 18 días antes de que un novo asteroide de apelido “destrutor total” choque coa Terra e apenas hai tempo para dar cun plan que poida salvar á humanidade. Un momento perfecto para... Viaxarmos a unha plataforma petrolífera no Mar de China!!!

            O primeiro ghran WTF da película. O mundo acábase e imos a unha plataforma petrolífera para ver costumismo hardcore: Bruce Willis (xenio e figura da función, como non!) cagándose en Greenpeace e disparándolle ao seu segundo de a bordo (Ben Affleck) despois de descubrir que está liado coa súa filla (Liv Tyler). O normal nun pai que quere o mellor para a súa filla, vamos. Algunha da xente que imos coñecendo nestes minutos (entre os que atopamos a Steve Buscemi, Owen Wilson ou o xa finado Michael Clarke-Duncan) saía vestida de astronauta no tráiler e aquí resulta que buscan petróleo. Algho non cadra. Boeno, malo será que non poidamos facer algo contra a fin do mundo con John McClane, Batman e Arwen...

            Pero en paralelo á subtrama familiar e amorosa que aporta o xusto e necesario para que a chavalada forre carpetas cos caretos de Affleck e Tyler, a NASA dá por fin coa solución “realista” que pedía o xefazo Truman: mandar un equipo de astronautas aló arriba nunha nave que aterre no asteroide, o fure ben furado para meterlle unha bomba nuclear e o rebente por control remoto. Un plan que non financiaría nin Kim Jong-Un pero que aquí se asume como perfecto. E que casualidade que o profesional máis capacitado para adestrar na nobre arte da perforación cósmica aos suicidas que accedan a facer semellante tolemia no espazo é o amantísimo pai dono dunha millonaria compañía petroleira que soluciona os problemas familiares coa escopeta...

            Pero Bruce Willis chega á NASA e ponse con todo dios coma se iso fose o Nakatomi Plaza. Como a chulo non lle gaña ninguén, non só cuestiona repetidamente os métodos e plans da axencia espacial americana (sen ser astrofísico nin enxeñeiro nin nada que se lle pareza, Bruce Willis está por encima diso) senón que consegue que lle acepten levar a toda a súa desmadrada cuadrilla de perforadores ao espazo para acabar co asteroide. Marabilloso.

            A reunión dos “reclutas” e o seu posterior adestramento a cargo do coronel Sharp (William Fichtner) compoñen os 15 minutos máis ghloriosos e surrealistas de toda a película. O propio Ben Affleck chegou a dicirlle ao director durante a rodaxe que non tiña moito sentido nin sequera para os estándares do filme que a NASA adestrase a prospectores no canto de astronautas de verdade para a misión. Podemos imaxinar como debeu ser a resposta de Michael Bay porque durante este tramo da película obséquianos cunha galería de ludópatas, depravados e drogadictos que non quererían en ningún psiquiátrico pero que para salvar o mundo ben valen.


            Despois dunha dura preparación á que as novas fichaxes do goberno americano para a seguridade nacional responden sorprendentemente ben, preparámonos para unha sesión de patriotismo pasteleiro tan habitual neste tipo de filmes pero co inconfundible selo Bay. É o momento de sacar toda a artillería pesada: o inspirador discurso do presidente, a preparación dos astronautas previo paso ao despegue dos cohetes, o tema principal da banda sonora, bandeiras americanas a esgalla, planos contrapicados, un montón de xente arredor do mundo pegada aos medios... Ideoloxía rancia metida con calzador, vamos. América ten o poder para defenderse de todo e que se note!


            Boeno, pois as lanzadeiras (que se chaman Liberdade e Independencia, “oghito”!) despegan e seguindo co plan da misión, fan unha parada na estación espacial MIR para repoñer combustible. E aquí é onde coñecemos ao mellor puto personaxe de toda a película que ben tería merecido un spin off: o coronel Lev Andropov (Peter Stormare), un cosmonauta ruso no que se compendian todos os tópicos humorísticos vinculados aos habitantes do antigo país soviético. En menos de dez minutos, Bay e os guionistas cáganse nos logros da carreira espacial rusa presentando a un cosmonauta chiflado a cargo dunha estación espacial desfasada, falta de medios e que definen literamente coma unha lata vella, escenario idóneo para que algo falle na misión e se inaugure o sinxelo e repetitivo esquema narrativo que caracterizará á película de agora en diante. Efectivamente, a repostaxe vai mal e a MIR acaba por explotar non sen que antes os nosos heroes consigan saír de aí sans e salvos (é cedo para matar a ninguén, que queda aínda unha hora boa de película).

            Para conseguir aterrar no asteroide, as naves deben ir ata a Lúa, dar a volta a toda velocidade arredor da mesma e pegarse á cola do devandito meteorito. Non vou acusar a Michael Bay de querer copiar (con anabolizantes) a mítica escena de O Imperio Contraataca na que Han Solo se mete co Falcón Milenario nun campo de asteroides. Non. Non vale a pena acusalo porque está claro que é unha copia pasadísima de anabolizantes. A lanzadeira Liberdade (a de Bruce Willis) consegue esquivar os obstáculos e aterrar pero a Independencia (a de Ben Affleck) estrélase e a metade da súa tripulación palma (entre eles Owen Wilson e un puñado de secundarios que xa nos estaban parecendo demasiado anódinos).


          Os membros do Liberdade póñense a perforar o asteroide (imaxinado por Bay como un enorme escenario rochoso neogótico) mentres vemos como Ben Affleck, Michael Clarke-Duncan e Peter Stormare sobreviven á hostia padrísima que se meteron coa súa nave e deciden facer turismo en busca da outra nave a bordo dunha especie de batmóbil cósmico equipado cun moderno taladro (e volveremos a estes personaxes cunha certa frecuencia no que queda de misión sobre todo para rirnos un pouco co ruso). Mentres tanto, Bruce Willis fai das súas no espazo. Os taladros fódense a cada pouco porque o asteroide debe estar feito de aleación de kryptonita con adamantium e dende a Terra un presidente moi mal asesorado toma a desesperada decisión de detonar a bomba nuclear sen esperar a que rematen a perforación co beneplácito do coronel Sharp. En canto Bruce Willis ve o reloxo da bomba en marcha, non o pensa dúas veces: agharra ao coronel polo pescozo cun alicates XXL e despois de poñerlle os collóns na ghorxa ponse sentimental e sóltalle un inspirador discurso que ben podería resumirse en “de min non se cachondea nin Cristo bendito e eu acabo con este asteroide aínda que sexa o último que fagha na vida”. A chulería de Willis move e conmove unha vez máis e nunha escena de máxima tensión adrenalínica desconectan a bomba.


            Despois de volvernos epilépticos e adictos ao LSD tras papar xa media hora de fotografía a azuis, verdes e vermellos (algo así como Alien con esteroides), seguimos co noso esquema narrativo de “fracaso momentáneo – momento de crise – solución instantánea”. O taladro dá cunha bolsa de gas e tanto o vehículo como o perforador que o está a manexar saltan polos aires. Alguén máis tiña que palmar, claro está. Pero despois de que o mundo asuma por fin a máxima de que a fin xa está aquí, prodúcese un Ben Affleck ex machina: o outro vehículo chega ao lugar onde os homes de Bruce Willis están traballando e póñense a furar de novo chegando por fin ao obxectivo dos 240 metros necesarios para que a explosión faga efecto.

            Peeeeeero estamos ben lonxe do desenlace feliz, pois os nosos heroes han de enfrontarse a outra dificultade engadida: un desprendemento de rochas no asteroide dana o control remoto da bomba nuclear e para detonala alguén debe quedar alí e facelo manualmente. Bótano a sortes e tócalle ao pobriño de Ben Affleck que xa non vai poder botar máis foghetes coa filla do líder de Aerosmith. Pero Bruce Willis pensa “Cooooooomoooorrr??? Este pipiolo vai quedar por riba de min morrendo por toda a humanidade e eu aquí sen facer nada???” e desconéctalle o osíxeno ao seu futuro xenro para obrigalo a entrar de novo na nave e así quedar el no seu lugar. Mentres Ben Affleck lle suplica que por favor non o faga, Bruce Willis aproveita para dicirlle que en realidade non o odia e que estará orgulloso de que case coa súa filla e máis bla, bla, bla sentimentaloide que chega varios anos e un tiro na perna tarde.


         Boeno, o caso é que Bruce Willis se sacrifica por todos nós, o asteroide rebenta nunha explosión incluso máis irreal que as de Star Wars e o resto do equipo regresa a unha Terra que respira aliviada tras rozar literalmente a apocalipse, pois non ían explosionar a bomba con tempo, ten que ser ao límite para crear a suficiente tensión. Por suposto, Ben Affleck e Liv Tyler protagonizan unha escena de reencontro de namorados a cámara lenta e vemos algunhas imaxes da súa voda (que pola pinta debeu quedar fóra da montaxe final) nos créditos mentres escoitamos a Steven Tyler berrando iso de I don’t wanna close my eeeeeeeyes. Porque si, encima, este bodrio entrañable ten outra virtude: temazo pop para o final! Unha balada de aires rockeiros composta por Diane Warren (garantía de que será o suficientemente pastelosa) e que foi nomeada ao Oscar!


            En resumo, por que esta peli mola mil? Porque ten a Bruce Willis nun dos puntos máis álxidos da súa sempiterna chulería, porque sae xente ghuapa por un lado e ghraciosa por outro, porque Michael Bay non nos dá tregua en dúas horas e pouco, porque nos ghusta o rollo apocalíptico máis que a un tonto un lapis, porque nos encanta este festival da inverosimilitude, porque hai cancionaca peghañenta ao final... Armageddon é súper, súper, súper divertida de ver, está no meu segundo posto detrás de Rocky IV (o bodrio entrañable definitivo, como me gusta lembrar sempre que podo) e debín vela en vídeo e pola tele algo así como 500 veces, sei os diálogos de memoria e pásoo teta co estilo actioner patriótico acartonado e descojonante que Michael Bay tivo a ben regalarnos a finais dos anos 90. Unha delicia para os nosos traidores sentidos que tan rápido se marabillan cunha de Haneke como se veñen a riba aplaudindo a Bruce Willis por palmar con tanto estilo. Un verdadeiro bodrio entrañable que hai que ver!

            “E, nenos, esta é a historia de como coñecín a vosa nai” (Ben Affleck aos futuros fillos que podería ter enxendrado con Liv Tyler).

martes, 17 de maio de 2016

De Outeiro de Rei a Tebas


17 de maio. Un ano máis. Un cento de proclamas no ar e un milleiro de promesas e obrigas para co noso idioma sen cumprir. Nun día no que celebramos con ledicia a lírica daquel chairego que engaiolou os nosos soños, quixen lembrarme da súa faceta máis descoñecida e daquel día que decidiu viaxar de Outeiro de Rei a Tebas.

Poucos saben que Manuel María, o poeta do existencialismo e do compromiso coa terra, entre outras moitas facetas, cultivou tamén unha literatura dramática de tema clásico que, aínda sendo moi breve, debe ser reivindicada. O seu Edipo (escrita aló polos anos 60 pero que non foi publicada ata o 2003) recupera algúns dos episodios míticos protagonizados por esta figura central da saga dos Labdácidas inmortalizados por Sófocles en Edipo rei e Edipo en Colono (cos pertinentes engadidos e liberdades creativas, claro está). Mais por que Manuel María había querer que Edipo ou Antígona falasen en galego naqueles anos? El mesmo o explicou no limiar á edición da obra:

Co Edipo tentamos crear un personaxe que resultase ser un anti-Franco, o tirano cruel e omnipotente que estabamos a padecer. Un Edipo que fose, máis que un rei ou un brinquedo do Destino e da Fatalidade, un home bo, xeneroso, inconmovíbel nos seus principios éticos: o xefe humanísimo que endexamais atraizoa ou atraizoará a súa xente, cumpridor do seu deber ata as derradeiras consecuencias, disposto a sacrificar a vida polos seus ideais se preciso for. De Antígona quixemos facer un prototipo da muller forte, valente, filla exemplar e heroica, trasunto das galegas nais, donas, fillas de emigrantes – e non só – que tan insuperábel e esforzado cometido desempeñaron ao longo da historia do noso pobo.

Manuel María non ignorou a lectura máis contestataria do mito e así o reinterpretou para insuflarlle unha nova vida nas nosas letras, sendo coma case sempre un pioneiro da empresa literaria en galego. Os nosos dramaturgos miraban a Europa e iniciaron en paralelo un teatro de tema clásico en lingua galega do que Manuel María é un dos seus principais fundadores (aínda que axiña abandonou esta tendencia). Recolleu o mito de Edipo, simplificouno (para nada o “empobreceu”, como el asegura no limiar) e o caprichoso fatum quixo relegalo a un caixón ata que Miguel A. Mato Fondo e a Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor a recuperaron para a súa publicación un ano antes do pasamento do poeta da Terra Chá. Ao igual que con Elexías á miña vida pequeniña (da que xa falamos na Cólquide noutra ocasión), hai que dar grazas á xenerosidade dun autor que mira con escepticismo á súa propia obra e ao heroísmo (porque publicar cousas en galego foi, segue e seguirá sendo unha auténtica loita contra os elementos) de quen se decidiu a darlle forma nunha coidadísima edición á altura do material.


A obra consta dun prólogo e tres actos a través dos cales acompañamos ao Edipo rei e peregrino na súa loita contra un destino nada benévolo. Tras saberse causante dos males de Tebas como herdeiro dunha caste que ofendeu aos deuses e descubrir que matou ao seu pai Laio e casou coa súa nai Iocasta (dando cumprimento á predición dos oráculos), Edipo vaga cego e vello acompañado da súa filla Antígona sendo rexeitado por todos debido á sona da maldición que pesa sobre el. Despois de rexeitar a oferta de Creonte, quen o convida a reinar de novo á súa beira en Tebas para reparar o mal causado, Edipo morre nos camiños acabando co sufrimento que lle infrinxiron os deuses pero coa certeza de que deixa esta vida coma un home recto e xusto.

Manuel María conserva no seu drama a moitos dos personaxes principais deste episodio mítico, sitúaos no mesmo escenario, a cidade de Tebas, e mesmo inclúe un coro cunha función moi semellante á que tiña na traxedia grega clásica. A pesar das licencias, mantén un alto nivel de fidelidade ao relato dos orixinais nun fluído diálogo co teatro de Sófocles que non pasa por alto as achegas dos seus intermediarios, aos que seguro que o autor tivo tamén acceso. O resultado é soberbio, malia a humilísima opinión do autor:

Ao reler, despois de tantos anos, esta humilde obra da nosa autoría – é abismal a grandeza do mito comparado coas nosas escasas forzas e saberes – case nos resulta unha descoñecida e máis inconsistente e pobre do que nós coidabamos. Se a deixamos ir polo mundo adiante débese a que xa cumpriu a súa maioría de idade, ao teimoso empeño de bos e xenerosos amigos de ollala en letra impresa e a que quizais sexa testemuño dunha época aínda non moi afastada en que a nosa literatura se desenvolvía de xeito heroico e practicamente na clandestinidade e indiferenza.

O valor literario do Edipo de Manuel María é altísimo como se testemuña nestas derradeiras liñas e como se pode deducir sendo quen é a pluma detrás da súa elaboración e tocando os temas que toca nun galego que aínda hoxe está lonxe de gozar da situación merecida. Invito a calquera que hoxe e sempre se marabille cos versos de Manuel María a descubrir esta obra inxustamente relegada a un apartado de “obra menor” do seu autor, un autor moito máis versátil do que a información institucional está disposta a recoñecer. Como aperitivo, o parlamento de Edipo na segunda escena do acto segundo:

Dende entón ben tristeiro é o meu destino. Andar de lugar en lugar contando historias que narran as fazañas dos heroes ou facendo rir á xente cos meus versos picarescos en que boto todo o meu amargor. Xa non sei para que vivo. Só me ten de pé o amor e a fidelidade de Antígona. Creonte, cando me ollou caído, botoume da cidade. Negoume o anco máis cativeiro que nin a un can se lle nega. Mais eu fun Rei. Eu non fun nado para esta vida de vagamundo... Para que fun nado eu...? Calquera sabe! Do que non teño dúbida é de que fun nado para sofrer. Agora teño saudade do que fun. Do que puidera ser se as cousas acontecesen doutro xeito. Mais eu non fun dono dos acontecementos. Os acontecementos foron sempre os meus donos, os que me gobernaron, os meus señores. Tiveron máis forzas que as que eu tiña. E vencéronme. Era natural. Nada puiden facer máis que o que fixen: cegar coa miña man os meus ollos para non ollar tanto arrepío. A miña vida é arrepiante. A min mesmo me pon medo. Dicídeme, deuses inmortais, que non sofredes, que andades gastando o voso vagar no Olimpo a xogar cos sofrimentos dos mortais: Por que non me matades? Por que non me tirades a vida? Por que vos compracedes ollando, con ollos que eu non teño, esta miña vida noxenta e miserábel? Aínda non vos semella dabondo? Aínda teño que sofrer máis coitas e novas aldraxes? Deica cando? Por que non me rematades dunha vez e para sempre? Por que non poñedes forza no meu pulso para me matar eu pola miña man? Non abonda xa? Queredes ademais de ollarme cego e vello, ollarme tamén louco?

Feliz día das letras galegas.

E lembrade, seguimos precisando a lingua se queremos vencer.

xoves, 5 de maio de 2016

Galería de ídolos femininos (IV): Tess Asplund

              


               O mundo precisa máis xente coma Tess Asplund.

            E creo que non faría falta engadir nada máis a isto. Pero o que fixo Tess na pasada fin de semana é tan admirable e tan importante que é necesario poñelo en valor. Unha e outra vez, as veces que faga falta. E non, non frivolizo coa súa figura ao incluíla nun espazo que reservo ás miñas heroínas, todas elas polimorfas pero sempre libres e audaces.

            Tess é muller, negra e sueca. Non sei se ela ordena estes conceptos do mesmo xeito á hora de definirse a si mesma pero seguro que tivo os tres moi presentes cando lle botou ovarios e se chantou co puño en alto ante 300 militantes do Movemento de Resistencia Nórdica (partido sueco de clara filiación neonazi) que se manifestaban polas rúas de Borlänge no primeiro de maio. Nun acto evidentemente simbólico pero igualmente valente, Tess non vacilou. Ela afirma que se deixou levar pola rabia e o terror que lle produciron ver unha marcha (legal e permitida, ollo) dun grupo de xenófobos e racistas que queren ver a todos os que son coma ela fóra de Suecia (no menos grave dos casos), case como se iso lle restase valor e significado ao seu extraordinario xesto.

            Brava, bravísima Tess. Es tan brava que somos indignos de ti. Ti rompiches con moitas das cadeas que nos teñen presos nesta Europa feita farrapos, infestada de xente insolidaria e egoísta, enclaustrada na súa pérfida conciencia e asolagada pola desidia dos seus concidadáns. O teu é viral, ten que selo, e case é de película pero dou grazas á vida porque sexa real. Dou grazas por erguerme unha mañá coa noticia da túa mirada desafiante e o teu brazo ergueito contra o odio, a intolerancia, a irracionalidade e o peor de todos os nosos males, a indiferenza. Non te desculpes por non permanecer impasible ante o desfile dos que cantan ao horror, pois dese tipo de xente imos sobrados. Non foi un impulso, foi coraxe. E prendiches unha lapa de esperanza que boa falta nos facía.

            Seguro que agora non faltará quen queira botarche merda enriba dicindo que tampouco era para tanto ou que dalgún xeito non tiñas a suficiente autoridade moral para facer o que fixeches porque existen máculas no teu historial vital que non deben ser ignoradas. Intentarano todo para quitarlle méritos á túa feliz ousadía, coma aqueles que cuspiron na fazaña cotiá de Rosa Parks ou converteron nun pesadelo o ambicioso soño de Martin Luther King. Mais confío en que permanezas fronte a eles co brazo ergueito e que todos o ergamos canda ti.

            Grazas pola túa forza e determinación, que tanto nos alentan neste tempo incerto e escuro.

            Grazas, Tess.

luns, 11 de abril de 2016

(Non) Viñemos dos reptilianos...

Despois dun mes e pico de repouso relativo e penitencias varias, retomo ao vicio este de mover os dedos compulsivamente contra os botonciños da computadora para parir chorradas. E volvo do meu “retiro espiritual” para queixarme un pouco, espero que con algo de razón, dun temiña que me ten un pouco farta. E non, non vou falar do desgoberno do estado, nin dos papeis de Panamá nin da “peixeirofobia” de Félix de Azua, por moita tela que traian calquera desas cuestións.

Non creo que chegara a admitilo nunca nestas liñas, pero na miña sempiterna tolemia, a miña afección (máis ben profundo amor) pola cultura clásica transcendeu ao ámbito académico nun momento determinado da miña vida. Si, formo parte desa case extinta lexión de parasitos e nerds que un día condenaron a seus pais a pagharlles unha carreira que os vai levar de cabeza ao paro na tecnocrática sociedade actual: Filoloxía Clásica. Aínda que non era máis ca un pexegho de 18 anos, era moi consciente da lameira na que me estaba metendo. Durante todo este tempo tiven que aguantar en cada comida familiar, quedada con amigos ou tropezos varios que se puxese a proba tanto a miña intelixencia como a miña paciencia de xeito repetido: “E iso para que vale?”, “Claro, queres ser profesora, non?”, “Pero iso non ten saídas”, “Home, saber latín e grego está moi ben pero tes que pensar en comer o día de mañá”... Pregúntome se a quen opta polas ramas máis extremadamente teóricas da física e outras disciplinas científicas de escaso rendemento empresarial se lles acosa con esta mesma letanía. Pero non me despisto: ao adentrarme neste, por outro lado, marabilloso mundo do que sigo intentando non desprenderme a pesar dos esforzos institucionais e sociais porque non quede nin un só helenista ou latinista baixo o ceo azul, vin e soportei cousas aínda máis aterradoras: que se poñan en cuestión gran parte das achegas da nosa disciplina, unhas veces por parte dos propios colegas e outras por parte de conspiranoicos de traxectoria profusa nas redes sociais.

É un debate que está en constante reactualización, internet ten esa marabillosa capacidade para sepultarte no esquecemento e logo recuperarte cunha virulencia brutal. Este vídeo aparece e reaparece cunha certa frecuencia nos grupos temáticos de Facebook dos que formo parte (case sempre como exemplo do que non se debe facer):


É case unha hora de tostón pseudoacadémico sobre a gran revelación científica do século (polo menos así é como pretenden vendérnolo): as linguas romances non veñen do latín!!! Durante séculos estivemos crendo e alimentando unha gran mentira cuxo descubrimento vai derrubar un dos principais alicerces da lingüística!!! Mi ma!!! Que ceghos estivemos e menos mal que unha señora que di que sabe latín pero logo le “macarronicamente” unha inscrición nesa mesma lingua veu abrirnos os ollos!!! Boeno, poñámonos un pouco serias e, como dicía o Señor Lobo en Pulp Fiction, “non empecemos a chuparnos as pirolas”. O vídeo de 57 minutacos protagonízano unha tal Alicia Ninou, que se define como xornalista independente sen filiacións ideolóxicas ou relixiosas de ningunha clase sen máis interese que chegar á verdade (a súa páxina web títulase Time For Truth, todo moi elocuente); e a entrevistada Carme Jiménez Huertas, presentada como escritora e filóloga especializada en lingüística e tecnoloxías da lingua. Aínda que o título (No venimos del latín) nos tira xa un pouco “pa’ tras”, podemos pensar que tampouco son dúas ignorantes sen máis e que pode valer a pena polo menos ver se defenden a premisa con argumentos máis ou menos convincentes. Pois resulta que non. A entrevista convértese nunha lección maxistral construída sobre afirmacións insultantes e ridículas, o cal ten aínda máis delito cando a entrevistada afirma sen pudor que a gramática histórica inventa todo tipo de explicacións rocambolescas sobre a evolución das palabras do latín ao romance para forzar o seu encaixe na premisa de partida, entre outras perlas. Para a señora en cuestión (que ten libro e todo sobre a historieta esta), o ibérico é a nai de todas as cousas aínda recoñecendo que está sen descifrar, os romanos non falaban en latín (WTF?) e “la gente no esperó a que vinieran los romanos para aprender a hablar” (claro, a lingüística indoeuropea é un recreo que non está aí para explicar gran parte do que houbo antes, porque ninguén nega que houbese algo antes aínda que non se saiba con exactitude que era ese algo). Ah, e por suposto, o sistema académico é unha organización escura e sectaria tomada por mentes perversas e retorcidas que non queren que saiba a verdade. Grosso modo, esta é a mensaxe que se nos traslada.

Realmente o que me cabrea non é que se poña en tela de xuízo todo isto, senón que se faga así, sen que existan evidencias palmarias que permitan contestar o que dende hai moito é aceptado como feito, cunha total falta de rigor, recorrendo a un argumentario tan falaz e terxiversando a información ata límites insospeitados. E todo iso, presumindo de que se é filóloga e falando coma se se estivese enfrontando á santa inquisición da Academia. Mais as teorías da conspiración non rematan aquí:


Sobre este si que non vale a pena facer moitos comentarios, porque antes de chegar ao minuto 1 xa nos damos conta de que non imos sacar nada en limpo. Todo moi digno dun Cuarto Milenio serie Z. Eu quero o que fumou este señor, que non é filólogo, nin físico nin nada que se lle pareza pero desenvolveu el soíño unha “teoría do todo”. Iso si, as risas que botas, non hai mastercard que as paghe...

E por último, e xa paro porque me podo sobresaturar con tanto intrusismo aborregado, está este “majete” que copia e pega do primeiro vídeo cunha retórica un pouco menos académica...


Vale, seguramente ao común dos mortais lles pase coa orixe das linguas romances o que lle pasaba a Pepe Rubianes coa unidade de España (en serio fai falta recordalo?), mais creo que vale a pena traer estas cousas a un blog en principio máis lúdico por unha cuestión fundamental. Nos últimos anos semella que o coñecemento humanístico está moi limitado pola súa metodoloxía e alcance e sobrepasado pola súa beleza. Moitos coinciden, cunha positiva falsidade, en que o latín e o grego son linguas moi bonitas, que disfrutaron moito lendo a Homero e que a historia de Roma é apaixonante. E todo isto só é un pasatempo delicioso do que non cabe esperar nada máis, e non é así. Considero que calquera dos tres exemplos antes expostos desminte o argumento de que somos prescindibles. É máis, nunca fomos tan necesarios. Nesta novísima era na que xa acadamos o mañá, na que só estamos a un click de acceder ao saber e na que se nos implantou a conciencia de que nos enfrontamos a grandes retos, nós aínda temos algo que dicir. Temos algo que dicir aos lexisladores que nos queren condenar ao ostracismo educativo, temos algo que dicir aos profetas do posmodernismo que tanto che poden dicir que Darwin papaba estramonio como que viñemos dos reptilianos, temos algo que dicir tamén ao acomplexado mundo académico, ás universidades e centros de investigación que cada vez se encerran máis en si mesmos e se senten tan a gusto no gueto; temos algo que dicir a toda a xente que nos recrimina a nosa condición de filólogos coma se fosemos fósiles dun tempo que xa non existe, temos algo que dicir a todos aqueles que permanecen presos da súa propia ignorancia e pretenden que formemos parte desta estulticia tecnócrata na que se converteu o mundo.

 Os que descoñecen este mundo non se fan unha idea, nin sequera remota, do que aínda queda por facer. Hai tantos textos sen traducir, tanta literatura, tantos achados arqueolóxicos por investigar, tan inxente legado por preservar e coñecer... Que todo isto non valla para arranxar unha billa non quere dicir que non sexa “útil”. Dende logo, alguén debe facelo, é posible que non precisemos unha fornada de 200 filólogos clásicos en cada promoción (de feito, non os precisamos) pero si seguimos estando moi necesitados deses 20 ou 25 valentes que lle botan ovarios e collóns e case coma os espartanos das Termópilas, tendo todo e a todos en contra, deciden que queren dedicarse a isto, deixar atrás o vitimismo que incluso nos inculcan os nosos propios mestres e encararse con este mundo hostil facendo valer unha profesión e un modo de vida tan aceptable e respectable coma outro calquera. Talvez esta apoloxía sexa indigna da miña amada vocación e estea pedindo a berros o meu groliño de cicuta coma Sócrates, mais penso que o que defendo non é pouco razoable (se cadra limitado e mesmo tópico pero non sen razón).

“Si, si, un discurso moi bonito pero todo isto para que segue servindo?” Pois entre outras cousas para que poidas defenderte dos que pretenden que tragues con iso de que viñeches dos reptilianos...